Z kim pracować, czyli kto się czym zajmuje w wydawnictwie

Z kim pracować, czyli kto się czym zajmuje w wydawnictwie

Wydawca – ten, który wydaje lub wydawnictwo, w którym edytor publikuje.

Edytor –  to osoba, która opracowuje publikację, biorąc za nią odpowiedzialność zarówno w kwestiach poprawnościowych, jak i dopełnienia woli autorskiej. Specjaliści podkreślają, iż u podstaw tego zawodu jest działanie. Edytorstwo bowiem to praktycznie zastosowanie wiedzy filologicznej, ale także świetne narzędzie opracowania źródeł i faktów historycznych. Edytor działa wedle ściśle ustalonych zasad (niech was nie zmyli fakt, iż jest humanistą. W tej dziedzinie jest wyjątkowo mało miejsca na interpretację). Osoba zajmująca stanowisko edytora winna dążyć do ustalenia faktów, pomóc stworzyć autorowi (jeśli żyje) wiarogodne źródło informacji. Dlatego też najważniejszym jej zadaniem jest ustalenie tekstu kanonicznego (na podstawie istniejących kilku jego wariantów) wolnego od błędów.

W związku z tym, że praca edytora jest niezwykle odpowiedzialna, a grono odbiorców zróżnicowane, wprowadzono typy edycji.

Edycja (A) to wydanie naukowe. Zdaje się najbardziej wymagające, bowiem jest to przygotowanie i opracowanie źródła historycznego. Edytor musi uwzględnić wszystkie istniejące i dostępne mu warianty tekstu, nad którym pracuje, a wszelkie różnice między nimi odnotować. Wydanie tego typu ma służyć przede wszystkim badaniom naukowym. Obligatoryjne więc jest zamieszczenie w nim objaśnień filologicznych, a także komentarzy dotyczących języka, tak by kontekst historycznoliteracki stał się możliwie jasny i zrozumiały. Nie można w tym wypadku zapomnieć także o zamieszczeniu aparatu krytycznego, czyli wszystkich tekstów pochodzących od edytora, wchodzących w skład publikacji, tj. komentarza merytorycznego (przypisy) i edytorskiego (zestawienie wariantów testu wraz z uwagami odedytorskimi).

Edycja (B) to wydanie popularnonaukowe. Przygotowywane  z myślą o celach dydaktycznych, zatem zwykle obok ustalonego tekstu kanonicznego (tu już bez podawania wariantów) najczęściej znajdziemy komentarz historycznoliteracki lub/i propozycję interpretacji, a także rozbudowane przypisy uwzględniające kwestie językowe. Wszystkie te elementy służą przybliżeniu jakiegoś zagadnienia odbiorcy, który nie jest specjalistą.

Edycja (C) to wydanie popularne. Przeznaczone jest do szerokiego grona odbiorców, zwykle sprowadza się do opublikowania tekstu autorskiego. W tej odmianie wydania, zwanej szkolną, nie podaje się informacji historycznoliterackich, sugestii interpretacyjnych czy komentarzy. Edytor w tym wypadku ogranicza się jedynie do przypisów rzeczowych.

Edytor to także program komputerowy do edycji tekstu.

Redaktor – do jego obowiązków należy oczyszczenie tekstu z błędów i usterek, a także czuwanie nad logicznością wywodu. Coraz częściej redaktorzy wykonują część prac, które dawniej wykonywali redaktorzy językowi czy techniczni. Stąd też nikogo już nie dziwi fakt, że podczas pracy redaktor sugeruje pewne rozwiązania graficzne czy typograficzne. Zatem współcześnie redaktor weryfikuje tekst pod względem językowym, merytorycznym i technicznym. Dokonuje przy tym adiustacji tekstu (czyli doprowadza tekst do postaci godnej druku).

Obowiązkowo należy zaznaczyć wszystkie wprowadzone zmiany w tekście po to, by autor mógł odnieść się do nich lub odpowiedzieć na wątpliwości redaktora.

Korektor – jego zadanie sprowadza się do poprawienia błędów. Podstawowym narzędziem pracy korektora są znaki korektorskie, które służą do sprawnej komunikacji między osobami zaangażowanymi w przygotowanie danej pozycji. Alternatywą dla znaków korektorskich (możemy ich używać jedynie pracując na wydrukach) jest chociażby praca nad tekstem w pogranie Microsoft Word przy wykorzystaniu trybu „śledzenia zmian” i „recenzji”, dzięki której możemy komentować poszczególne partie tekstu.

correcting-1870721_1920
Najlepszym sposobem wykonywania korekty jest uważna lektura tekstu na wydruku. Źródło: Pixabay.pl

Grafik DTP – osoba wykonująca elektroniczne przygotowanie książki do druku, tak zwany skład techniczny.

 

Źródła: Ł. Garbal, Edytorstwo. Jak wydawać współczesne teksty literackie, Warszawa 2011.

A. Wolański, Edycja tekstów. Praktyczny poradnik: książka, prasa, www, Warszawa 2008.

Reklamy

Ujarzmić imiesłowy

Ujarzmić imiesłowy

Imiesłowy to piękna część naszego języka ojczystego. Niestety wciąż sprawiają one wiele trudności użytkownikom i właśnie dlatego warto coś o nich przypomnieć. Czas na oświecenie.

Imiesłów to ‘forma gramatyczna czasownika’, który może wystąpić jako przymiotnikowy lub przysłówkowy.

Imiesłowy przymiotnikowe są odmienne. Warto wiedzieć, że odmieniają się przez: przypadki, liczby, a także rodzaje. Mają jednocześnie właściwości czasowników i przymiotników. Odnoszą się do czynności lub stanu. Co więcej można je wewnętrznie podzielić na czynne i bierne.

Te pierwsze tworzy się od tematu trzeciej osoby liczby mnogiej, czas musi być teraźniejszy, a czasownik – niedokonany. Wówczas otrzymujemy formę pisz-ący, bowiem do tematu czasownika dodaliśmy końcówkę charakterystyczną dla imiesłowu przymiotnikowego czynnego.

Drugie z kolei możemy otrzymać przez modyfikację czasownika przechodniego w czasie przeszłym lub teraźniejszym. Dzięki temu zamiast słowa pisa-łem, powstanie imiesłów przymiotnikowy bierny pisa-ny. Możliwe przyrostki do utworzenia tego typu formy to:

-n,
-on,
-t.

Imiesłowy przysłówkowe nie są odmienne – mają właściwości czasowników, ale tak jak przysłówki, pozostają nieodmienne. Odnoszą się do stanów i czynności. Dzielą się na współczesne i uprzednie.

Imiesłowy przysłówkowe współczesne otrzymamy po modyfikacji czasownika w trzeciej osobie liczby mnogiej oraz w  czasie teraźniejszym. Musi on być także niedokonany. Wówczas powstaje forma pisz-ąc. Jest to jedyna możliwa końcówka do utworzenia tego imiesłowu.

Imiesłowy przysłówkowe uprzednie to formy tworzone od czasowników dokonanych w czasie przeszłym: pisa-wszy. Oprócz końcówki –wszy możliwa jest także –łszy. Wszystko zależy od tego, czy temat wyrazu kończy się spółgłoską czy samogłoską. I tak na przykład: pisa-wszy, ale doszed-łszy.

 

źródło: „Gramatyka na bardzo dobry”, Agencja Wydawnicza „Gram”, Warszawa 1997.